Bilgi Merkezi · Kamusal çerçeve
Özel güvenlik hizmeti alırken tesis yöneticisi hangi kamusal çerçeveyi bilmelidir?
Özel güvenlik hizmeti almak, tesis yöneticisi için yalnız bir sözleşme değil, izin, bildirim ve denetim içeren kamusal bir çerçevedir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun hizmetin hangi izne bağlı olduğunu, şirketin hangi iznin sahibi olması gerektiğini, görevlinin yetkisi ve sınırını ve kurumun kendi yükümlülüklerini düzenler. Bu rehber ilgili maddeleri görüşme öncesinde sorulabilecek sorulara çevirir. Hukuki görüş değildir; maddeler 19.10.2026 tarihinde Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki metinden okunmuştur ve yürürlükteki güncel metin esastır.
Şematik hazırlık planı: girişler, kurum içi onay ve kayıt düzeni birlikte değerlendirilir. Gerçek bir tesisin planı değildir.
- ZİYARETÇİ
- ARAÇ
- SEVKİYAT
- VARDİYA
Üç ayrı izin ve bildirim katmanı vardır
Kanun, özel güvenlik hizmetini tek bir belgeye bağlamaz. Hizmetin kendisi, hizmeti veren şirket ve sahada çalışan görevli ayrı katmanlarda ele alınır. Yönetici için asıl soru, her katmanın belgesinin kimde olduğu ve kime bildirildiğidir.
| Katman | Kanun ne söyler? | Yöneticinin sorusu |
|---|---|---|
| Hizmetin izni (md. 3) | Kurum bünyesinde özel güvenlik birimi kurulması veya güvenlik hizmetinin şirketlere gördürülmesi, özel güvenlik komisyonunun kararı üzerine valinin iznine bağlıdır. Toplantı, konser ve sahne gösterisi gibi etkinliklerde, para veya değerli eşya naklinde ve benzeri geçici veya acil hallerde komisyon kararı aranmadan valilikçe izin verilebilir. | Tesisiniz için bu izin alınmış mı, başvuruyu kim yapıyor, izin kapsamı ve görev alanı nedir? |
| Şirketin faaliyet izni (md. 5) | Şirketlerin özel güvenlik alanında faaliyette bulunması İçişleri Bakanlığının iznine bağlıdır; faaliyet alanı münhasıran koruma ve güvenlik hizmeti olmalıdır. | Teklif veren şirketin faaliyet izni belgesi görülebiliyor mu? |
| Hizmet bildirimi (md. 5) | Şirket, kurum ve kuruluşlara vereceği koruma ve güvenlik hizmetini başladığı gün mesai saati bitimine kadar ilgili valiliğe yazılı bildirir. Acil ve geçici hizmetlerde süre kaydı aranmaz. | Hizmet başlangıcındaki valiliğe bildirimi kim, ne zaman yapıyor ve bir örneği kuruma veriliyor mu? |
| Görevlinin çalışma izni (md. 5, 11) | Şirket, istihdam edeceği özel güvenlik görevlilerinin çalışma izin belgelerinin birer suretini bir ay içinde ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirir. Çalışma izni verilmeyen kişileri görevli olarak çalıştıran yetkililer için Kanun ceza öngörür (md. 19). | Sahadaki her görevlinin çalışma izin belgesi suretleri kurumda kayıtlı mı, ekip değişince güncelleniyor mu? |
| Güvenlik sorumlusu (md. 5) | Özel güvenlik birimlerinde, şirket şubelerinde veya on beş kişi ve üzerinde özel güvenlik görevlisi istihdam edilen yerlerde en az bir güvenlik sorumlusu belirlenir. | Ekip büyüklüğünüz için güvenlik sorumlusu kim ve iletişim yolu yazılı mı? |
Kanun ayrıca izin almadan özel güvenlik görevlisi istihdam edilmesini ve faaliyet izni olmadan özel güvenlik hizmeti verdiğini ilan etmeyi veya reklam yapmayı ceza hükmüne bağlar (md. 19). Bu nedenle belge kontrolü bir nezaket değil, teklif aşamasının parçasıdır. Ceza ve idari para cezası tutarları güncel mevzuata göre değiştiği için bu sayfada yazılmamıştır.
Görevlinin yetkisi ve sınırı Kanunda sayılıdır
Görev tanımı yazılırken “görevli ne yapabilir?” sorusu kadar “neyi yapamaz?” sorusu da önemlidir. Aşağıdaki tablo Kanunun görevliye ilişkin maddelerini sadeleştirir; sözleşme ve görev talimatı bu sınırlarla birlikte okunur.
| Konu | Kanun ne söyler? | Yöneticinin sorusu |
|---|---|---|
| Yetki kapsamı (md. 7, 9) | Koruma alanına girenleri duyarlı kapıdan geçirme, dedektörle arama, eşyaları X-ray cihazından geçirme, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında yakalama ve terk edilmiş veya bulunmuş eşyayı emanete alma gibi yetkiler sayılır. Bu yetkiler yalnız görevli olunan süre içinde ve görev alanında kullanılabilir. | Görev alanı sözleşmede ve talimatta hangi sınırlarla yazılı? |
| Görünür özel güvenlik kimliği (md. 12) | Valilikçe verilen özel güvenlik kimliği, görev alanı ve süresi içinde herkesçe görülebilecek şekilde yakaya takılır. Kimliği üzerinde bulunmayan görevli Kanundaki yetkileri kullanamaz. | Görevliler kimliklerini görünür taşıyor mu, vardiya devrinde bu kontrol ediliyor mu? |
| Kıyafet (md. 13) | Görevliler görev alanı içinde ve süresince üniforma giyer. Görevin ve işyerinin özelliği nedeniyle sivil kıyafetle görev yapılmasına komisyon izin verebilir. | Sivil kıyafet gerekiyorsa bu izin kimin adına ve hangi kapsamda? |
| Görev dışı iş (md. 16, 20) | Özel güvenlik personeli, Kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamaz. Görevliyi başka işte çalıştıran veya üniforma ve teçhizat kurallarına uymayan kişi ve kurumlar için Kanun idari para cezası öngörür. | Görev tanımına koruma ve güvenlik dışında kalan işler karışıyor mu, bu iş sınırı yazılı mı? |
| Silah ve teçhizat (md. 8) | Eğitim ve öğretim kurumlarında, sağlık tesislerinde, talih oyunları işletmelerinde ve içkili yerlerde silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılmasına izin verilmez. Silah ve teçhizat ilgili kişi veya kuruluş tarafından temin edilir; şirketler ateşli silah alamaz ve bulunduramaz, Kanun yalnız sayılan istisnalar için komisyon kararı ve valinin onayıyla izin verir. | Tesisiniz bu yerlerden biriyse görev tanımı buna göre mi hazırlanıyor? |
Hizmeti alan kurumun kendi yükümlülükleri de vardır
Hizmeti bir şirkete gördürmek, kamusal yükümlülüklerin tümünü şirkete devretmek anlamına gelmez. Kanun, hizmeti alan kişi, kurum ve kuruluş yöneticilerini de doğrudan ilgilendiren hükümler içerir.
| Konu | Kanun ne söyler? | Yöneticinin sorusu |
|---|---|---|
| Ek önlem talebi (md. 6, 20) | Mülki idare amirleri, özel güvenlik izni verilen yerlerde alınan tedbirleri denetleyebilir ve yetersiz bulursa ek önlem aldırabilir. İstenen ek önlemleri almayan kişi, kurum ve kuruluşların yöneticileri için Kanun idari para cezası öngörür. | Ek önlem talebi geldiğinde kim karar veriyor, bütçe ve onay yolu hazır mı? |
| Denetim (md. 20, 22) | İçişleri Bakanlığı ve valilikler özel güvenlik birimlerini ve şirketlerini denetlemeye yetkilidir. Denetimde güvenlik sorumlusunun veya yöneticinin bulundurulması, denetim kapsamındaki bilgi, belge ve kayıtların verilmesi gerekir; tespit edilen eksikler verilen sürede giderilir. | Denetim günü hangi kayıtları kim sunuyor, belgeler nerede ve kimin erişiminde? |
| Mali sorumluluk sigortası (md. 21, 19) | Özel hukuk tüzel kişileri ve özel güvenlik şirketleri, istihdam ettikleri görevlilerin üçüncü kişilere vereceği zararların tazmini için özel güvenlik mali sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır. Yaptırmadan görevli istihdam edenler için Kanun para cezası öngörür. | Poliçe kimin adına, hangi dönem ve hangi görevliler için geçerli, kopyası kurumda var mı? |
| Göreve başlama ve ayrılma bildirimleri (md. 11, 12) | Göreve başlayan özel güvenlik görevlileri ile görevinden ayrılanlar, işveren tarafından on beş gün içinde valiliğe bildirilir. | Bu bildirimi hangi taraf yapıyor ve kayıt kurumda tutuluyor mu? |
Teklifleri karşılaştırırken bu çerçeve nasıl kullanılır?
Aynı başlığı taşıyan iki teklif, Kanunun öngördüğü belge ve bildirimler açısından aynı güvenceyi vermeyebilir. Aşağıdaki sorular fiyat konuşulmadan önce yazılı olarak sorulabilir.
- Hizmetin izin durumu ve kimin başvurduğu yazılı olarak açıklanıyor mu?
- Şirketin faaliyet izni belgesi ve şube durumu görülebiliyor mu?
- Hizmet başlangıcında valiliğe yapılacak bildirimin sahibi ve zamanı belli mi?
- Görevlilerin çalışma izin belgelerinin suretleri ve değişim bildirimi nasıl iletilecek?
- Görev alanı, koruma ve güvenlik dışı iş sınırı ve kıyafet kuralı sözleşmede yazılı mı?
- Mali sorumluluk sigortasının kapsamı ve dönemi belgeleniyor mu?
- Denetim ve ek önlem taleplerinde kimin hangi kaydı sunacağı belirlenmiş mi?
Sık sorulan sorular
Bu rehber hukuki danışmanlık yerine geçer mi?
Hayır. Rehber, Kanunun ilgili maddelerini yönetici sorularına çevirir. Belirli bir tesisin izin kapsamı, görev alanı veya cezai sorumluluğu için kurumun hukuk danışmanına ve yetkili kamu kurumlarına başvurulur.
Şirketin faaliyet izni olduğunu nasıl teyit ederim?
Kanun, şirketlerin özel güvenlik alanında faaliyetinin İçişleri Bakanlığının iznine bağlı olduğunu söyler. Teyit için şirketten faaliyet izni belgesini isteyin ve belgenin geçerliliğini ilgili kamu kurumuna sorun. Bu sayfa tek bir doğrulama adresi göstermez.
Güvenlik görevlisine resepsiyon veya kargo işi verilebilir mi?
Kanun, özel güvenlik personelinin Kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamayacağını söyler ve bunu yapanlar için idari para cezası öngörür. Görev tanımının hangi işleri kapsayabileceği sözleşme ve izin kapsamıyla birlikte hukuk danışmanıyla değerlendirilmelidir.
Kaynaklar ve kullanım sınırı
Bu rehber 5188 sayılı Kanun’un yukarıda anılan maddelerinin yönetici sorularına çevrilmiş, kısaltılmış bir okumasıdır; hukuki danışmanlık, resmî görüş veya belirli bir tesis için izin güvencesi değildir. Kanun metni değişebilir; Uygulama Yönetmeliği ve ilgili diğer düzenlemeler bu sayfada ele alınmamıştır. Hizmetin izin kapsamı, görev alanı ve cezai sorumluluk gibi konularda kurumunuzun hukuk danışmanına ve yetkili kamu kurumlarına başvurun. Alo Güvenlik kimliği ve planlama ilkeleri ayrı sayfada anlatılır.
Mevzuat Bilgi Sistemi: 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun →
Son güncelleme: